Mijn favorieten


Iedereen haalt ergens zijn wensen, ideeën en levenskracht vandaan. Vaak is dat ook uit boeken, muziek, films, websites. Iemands voorkeuren zeggen iets over iemand zelf.


Boeken


Romans zijn de enige echte boeken, denk ik weleens. Niet omdat ik vies ben van nonfictie - integendeel zelfs - maar omdat de betere roman ook maatschappelijk relevante boodschappen in zich vervlochten weet. Nonfictie lost dan op in fictie: twee vliegen in een klap, wat bij goede schrijvers mooie, indringende inzichten geeft. Ik noem enkele van mijn favorieten:

- Zen en de kunst van het motoronderhoud, Robert Pirsig
- Heren van de thee, Hella Haasse
- Tirza, Arnon Grunberg
- Elementaire deeltjes, Michel Houellebecq
- De ontdekking van de hemel, Harry Mulisch
- Het proces, Franz Kafka
- Het huis van de moskee, Kader Abdolah
- Lolita, Vladimir Nabokov

Dat laatste boek vind ik geniaal om twee redenen: ten eerste het onaanvaardbare onderwerp (een man wordt verliefd op een minderjarig meisje), hetgeen prachtige beschrijvingen over moraal, twijfel, zwakheid en schuldbewustzijn oplevert. En daarnaast het schrijven zelf: wat een schitterend en vindingrijk proza. Daarmee staat Nabokov op eenzame hoogte.

Dat taalgebruik brengt me bij de stylist Tommy Wieringa, de enige auteur van wie ik al het enigszins bekende werk heb gelezen, vooral vanwege zijn poëtische en ritmisch zeer uitgebalanceerde taalgebruik. Zijn boeken zijn ook prima om andere redenen, maar in mijn ambitie om zelf mooier te schrijven heb ik me altijd graag laten inspireren door Wieringa.

Ik ruim graag een eervolle vermelding in voor Herman Brusselmans. Hij zal de Nobelprijs voor de literatuur niet winnen, maar zijn onuitputtelijke gave om pretentieloos honderden pagina's vol te leuteren over alledaagse flauwekul, vind ik zeer bijzonder. Zijn boeken staan bol van de platte en droge humor, maar voor wie er oog voor heeft ook van diepere levenswijsheden. 'De man die werk vond' en 'Het einde van mensen in 1967' bijvoorbeeld zijn bijzonder knap geschreven.

Het beste boek dat ik nooit gelezen heb, vind ik waarschijnlijk Kritik der Reinen Vernunft van Immanuel Kant. Ik heb er wel over gelezen en maak een diepe buiging voor de man die heeft getekend voor zo ongeveer het grootste intellectuele huzarenstuk uit de menselijke geschiedenis. Zijn filosofie spreekt mij bovendien bijzonder aan, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Aristoteles of Nietzsche. De diepgang van het werk van Kant vereist van de lezer echter een geesteskracht die ik nog niet heb kunnen opbrengen. Wat ook niet helpt, is dat hij wat schrijfstijl betreft geen hoogvlieger was.



Voor de goede orde: eigenlijk vind ik 'The Death and Life of Great American Cities' van Jane Jacobs het meest aansprekende boek dat ik ooit heb gelezen. Maar dat boek krijgt, tegelijk met andere stadsboeken, al meer dan voldoende aandacht in het stad-gedeelte van dit internethuis.



Muziek


Ik speel zelf piano, wat maakt dat pianomuziek bij mij een streepje voor heeft. Natuurlijk veel piano solo van Frédéric Chopin. Van de vele prachtige klavierconcerten licht ik hier de tweede van Rachmaninov eruit: prachtig. Het eerste deel uit het derde klavierconcert van Beethoven vind ik waarschijnlijk het meest 'perfect': structuur en emotie zijn volledig in balans. In zijn latere jaren sloeg Beethoven meer door naar het romantische, het uitbundige.



Frédéric Chopin (1810-1849)



Voorts wil ik hier het eerste deel uit de Unvollendete (8e) symfonie van Franz Schubert vermelden. Wat een ingetogen, onheilspellende kracht! En hoe ouder ik word, hoe meer ik de muziek van Johann Sebastian Bach waardeer. Verschillende aria's uit de Mattheuspassion bezorgen me kippenvel. Datzelfde geldt voor het Kyrie uit de Grote Mis van Mozart, en het Kyrie uit de Missa Solemnis van Beethoven.

De popmuziek heeft prachtige dingen voortgebracht. Het beste daarvan vind ik waarschijnlijk Private Investigations van de Dire Straits. De timing in dit stuk is perfect tot op de microseconde. Het heeft dezelfde ingetogen, onheilspellende kracht als de 8e van Schubert. Alleen is het testosterongehalte bij Investigations hoger. Schitterend. Verder luister ik graag naar onder meer Sting, Paul Simon, Tracy Chapman en Paolo Conte.

Ook jazz en blues kunnen prachtig zijn. Een van de mooiste: 'Please, send me someone to love' in de uitvoering van Ernestine Anderson en George Shearing. Luister {hier} voor de prachtige live-uitvoering.
Tot slot moet ik mijn belangstelling voor filmmuziek niet onvermeld laten. Dat brengt mij bij de



Films


Steengoede films vind ik onder meer A Bronx tale, The Shining, Once upon a time in America, One flew over the cuckoos nest, Etre et avoir, La meglio giuventu, Dr.Strangelove en The good the bad and the ugly. De laatste jaren ben ik echter geen veelvuldig filmkijker, wat misschien veroorzaakt dat mijn top 3 al jaren ongewijzigd is:




Once Upon a time in the west (1968)
Als kind was ik al dol op westerns. En dit is de beste. Een pompeuze film, dat zeker, maar ik geniet er ongegeneerd van. Als ik er nu over nadenk, vereenzelvigde ik me altijd graag met de eenzame helden van het wilde westen. De schitterende, lege landschappen, het aardse, het nomadische, de eigenzinnigheid van de loner, de onbevangenheid voor het onbekende: ik heb het allemaal in me. Toegegeven: door mijn kinderen, mijn sociale verplichtingen, mijn baan en hypotheek heb ik tegenwoordig meer weg van een pantoffelheld, maar het gevoel van bijvoorbeeld mijn wereldreis uit 2001/2002 is nog altijd niet ver weg. Mijn favoriete held uit de film is Cheyenne, een prachtige rol van Jason Robards. Een rauwe gangster, maar met zachte, menselijke trekken. Een mooi voorbeeld van de gelaagdheid van de mens. Oh ja, en de muziek natuurlijk! Eigenlijk is de film een symfonie van de onvolprezen Ennio Morricone, met de beelden als begeleidend ballet. Dat brengt me meteen bij de volgende film:




Amadeus (1984)
Wat een schitterende ode aan de muziek, dit meesterwerk van Milos Forman. En tegelijkertijd een prachtig portret van een der menselijke zonden: jaloezie. De acteerprestatie van F. Murray Abraham als de oude Salieri is fenomenaal. Beter heb ik nooit gezien. Het is ook een van de weinige films die je doen lachen en sidderen tegelijk. En dan natuurlijk die prachtige muziek van Mozart. Salieri verwoordde het in de film vrij vertaald als volgt: "Zijn muziek lijkt simpel, sullig zelfs. Maar wie verder luistert, ontdekt absolute, perfecte schoonheid, die alleen maar van God zelf kan komen. Verander één willekeurige noot en de kwaliteit vermindert." De afgunstige Salieri wilde Mozart met al z'n muziek vernietigen, maar herkende tegelijkertijd meer dan wie ook zijn genialiteit en genoot er stiekem intens van. Huiveringwekkend.




The Shawshank redemption (1994)
De voortekenen van deze film zijn eigenlijk niet goed: een Amerikaans gevangenisdrama, natuurlijk met een ontsnapping, en dan ook nog op nummer 1 op IMDB. Dat riekt naar een enerverende kaskraker voor een te groot publiek. Maar de film liet me na de eerste keer perplex achter: wat was dat voor film, waarin dik twee uur lang betrekkelijk weinig gebeurde, en die toch geen seconde verveling opriep? Wat was dat voor film die mij aan het obligate einde de tranen over de wangen liet lopen? Het is een film met een ijzingwekkende balans. Telkens als er Hollywood-achtig sentiment dreigt, komt er een wending die dat vermijdt. Telkens als doodbloeding van het verhaal zou kunnen optreden, wordt een nieuwe ontwikkeling geïntroduceerd. Zeer knap gemaakt en het blijft bijzonder dat zo'n film nummer 1 van het IMDB-publiek is.



Websites


Naast de gebruikelijke sites als het nieuws, buienradar en twitter surf ik graag naar www.ruimtevolk.nl, www.zefhemel.nl, www.theatlanticcities.com en www.planetizen.com. Die twee laatste hebben vaak goede artikelen over de stad. Het mag bijzonder heten dat ik me wat stadswetenschap laat inspireren door sites uit het antistedelijke Amerika, maar misschien denken die Amerikanen er wel zo goed over na omdat ze zich realiseren wat ze missen.

Naast sites over de stad bezoek ik sinds kort www.decorrespondent.nl, het veelbelovende nieuwe journalistieke project van Rob Wijnberg waar ik mezelf lid van heb gemaakt. Verder ben ik een frequent bezoeker van Wikipedia. En natuurlijk zijn er nog honderden, duizenden sites waar ik graag heen zou surfen, maar ik wil ook nog tijd voor buiten: vrienden bezoeken, met mijn vrouw en kinderen het strand op, de bossen in. Het is de grote opgave van deze tijd: door onze vrijheid, welvaart en moderne media stelt de wereld zich uitbundig en overvloedig aan ons beschikbaar, maar wij moeten aan 99 procent ervan voorbijlopen, omdat we er sinds de Neanderthalers geen tijd en energie bij hebben gekregen. Alleen: die Neanderthalers wisten niet wat ze misten, en wij wel.


terug naar boven